ابو القاسم سلطانى

224

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

آن را در سختى دفع ادرار ، سياتيك و ضماد آن را در سوختگى ، ترك‌خوردگى ، عقربك ناخن و زخمهاى مزمن سودمند دانسته‌اند ( تحفه 18 مخزن 73 ) . سلطان الحكماء مىنويسد در اين زمان كه مدار سنه هجريه بر يكهزار و سيصد است گياه معروف باباآدم را از اصناف لوف دانسته و ريشه آن را چينى فقرا نامند و به دستور چوب چينى مقدار ده مثقال الى يك سير [ 50 الى 75 گرم ] آن را طبخ داده در امراض سوداويه مزمنه مىخورانند ولى به اعتقاد اين مؤلف گياه باباآدم از جنس لوف نيست ولى در خواص لوف كبير مشابهت تامى با ريشه باباآدم دارد ( از فروغ ناصرى ) . ارقيطن گياهى است داراى برگ‌هاى درشت شبيه به برگ كدو و رنگش مايل به سرخى بيخ آن سفيد و ستبر ، پخته 20 در هزار ريشه در بيماريهاى پوستى . . . داء الصدف [ پزوريازيس ] موثر است ( مجمع الادويه 109 - 110 ) . باردان كه ريشه باباآدم و آراقيطون نامند به قصد زياد نمودن ادرار در مرض نقرس ، مفاصل ، سنگهاى مثانه و كليه ، مجارى كبدى و مراره مفيد و مستعمل است . مطبوخ برگ او در امراض جلدى با خارش سوداوى و اكزما بسيار مفيد است . . . ( مفتاح الادويه 160 ) . فيل‌گوش ، لوف 6 * ، باردان ، اركتيوم لاپابه يونانى اركتيون ، ارتفاع آن تا يك متر و زيادتر برگ‌هاى آن خيلى بزرگ به شكل دل . . . مردم تهران آن را برگ باباآدم مىنامند ( پزشكىنامه ج 2 - 513 ) . آراقيطون ، ريشه باباآدم Arctiii lappae radix ( شليمر 50 ) . Culpeper پزشك سنتى انگليسى نظريه‌اى درباره تاثير گياه بر روى رحم دارد كه امروز مورد توجه هموپاتهاى هند مىباشد وى مىنويسد : با برگ‌ها و يا دانه‌هاى اين گياه مىتوانيد رحم را به هركجا كه بخواهيد حركت دهيد اگر روى فرق سر قرار دهيد رحم به بالا مىآيد و اگر كف پا قرار گيرند رحم به طرف پائين كشيده مىشود و در صورتى كه بر روى ناف گذاشته شوند رحم در جاى خود محكم قرار مىگيرد . همچنين از عصاره برگ‌ها يا ريشه آن با شراب در گزيدگى مار و ساير گزندگان 7 * استفاده مىكرده است ( Culpepere's complete herbal : 69 ) . بنابراين وى در پرولاپسوس رحم آن را به كار مىبرده است . قسمتهاى قابل مصرف : ريشه ، دانه ( ميوه ) و برگ مىباشد ، ريشه‌ها را در فصل پائيز اولين سال زندگى گياه جمع‌آورى نموده و در تكه‌هائى به طول 2 الى 3 سانتيمتر در محل خشك و تحت حرارت كم خشك مىنمايند ، ريشه خشك‌شده داراى شيارهاى طولى به رنگ خاكسترى يا قهوه‌اى است و قسمت داخلى آن به رنگ سفيد مىباشد بوى آن ضعيف و طعم آن ناپسند است .